Betternet 3: een nieuw hoofdstuk voor mediawijsheid en online veiligheid in België

Sinds 2015 is Betternet uitgegroeid tot een nationaal aanspreekpunt voor professionals die werken rond mediawijsheid en online veiligheid. Door Child Focus, Mediawijs, Média Animation, CSEM en voortaan ook Medienzentrum samen te brengen, verenigt Betternet vijf nauw verbonden actiedomeinen: expertise, preventie en vorming; gratis hulp en ondersteuning voor kinderen, jongeren, ouders en professionals; de strijd tegen online seksuele uitbuiting van kinderen via de noodlijn van Child Focus; belangenbehartiging voor wetgeving en digitale diensten die de rechten en veiligheid van kinderen vooropstellen; en jongerenparticipatie.

Betternet heeft altijd geloofd dat geen enkele organisatie de uitdagingen van de digitale wereld alleen kan aanpakken. Haar rol is dan ook niet alleen expertise ontwikkelen, maar ook expertise verbinden. De BetternetLabs belichamen deze filosofie: professionals samenbrengen, ervaringen uit het werkveld delen, nieuwe behoeften identificeren en ideeën ontwikkelen die een hele sector kunnen inspireren.

Met Betternet 3 willen we nog een stap verder gaan en uitgroeien tot een broedplaats voor ideeën en inspiratie, waar professionals worden aangemoedigd om te experimenteren, samen te werken en soms een andere weg in te slaan. Dat is belangrijk in een tijd waarin publieke debatten over kinderen en technologie steeds vaker worden gedomineerd door verboden, beperkingen, leeftijdsgrenzen en controle. Bescherming en waakzaamheid zijn essentieel, maar ze kunnen niet onze enige antwoorden zijn. Kinderen hebben in de eerste plaats nood aan begeleiding, vertrouwen, dialoog, nieuwsgierigheid en kritisch denken. Daarom kiest Betternet voor versterking naast bescherming.

Voor het eerst sluit Medienzentrum, het centrum voor media-expertise van de Duitstalige Gemeenschap van België, zich aan bij het consortium. Daardoor zal Betternet structureel actief zijn in alle drie de taalgemeenschappen van België, waardoor materialen en opleidingen toegankelijker worden voor Duitstalige professionals, kinderen en gezinnen.

Maar verder reiken betekent ook buiten de traditionele kringen van mediawijsheid treden. Een van de sterkste ambities van Betternet 3 is om actief mensen te bereiken, naar hen te luisteren en samen te werken met diegenen die onvoldoende worden bereikt door klassieke sensibiliseringsinitiatieven: gezinnen met taalbarrières, religieuze gemeenschappen, sportclubs, dove en slechthorende kinderen, neurodiverse jongeren, kinderen in de jeugdhulp, jonge vluchtelingen en gezinnen die te maken hebben met sociale en economische kwetsbaarheid.

Alle kinderen hebben dezelfde digitale rechten, maar sommigen hebben meer ondersteuning nodig om die rechten daadwerkelijk uit te oefenen. Daarom willen we niet langer vragen: “Waarom vinden deze gezinnen de weg naar mediawijsheid niet?”, maar de vraag omkeren: “Hoe kan mediawijsheid hen bereiken?”

Dat zal zich vertalen in toegankelijke materialen, aangepaste educatieve tools, initiatieven voor het buitengewoon onderwijs, vormingen voor sportprofessionals en hulpmiddelen voor organisaties die werken met bijzonder kwetsbare kinderen.

Ook ouders vormen een belangrijke prioriteit. Betrouwbare informatie produceren volstaat niet langer; we moeten ervoor zorgen dat die informatie ouders bereikt op de plaatsen en via de kanalen waar zij vandaag antwoorden zoeken.

AI-assistenten, zoekmachines, sociale media, influencers en korte videocontent veranderen razendsnel de manier waarop mensen informatie vinden. Betternet 3 wil zich aanpassen aan die realiteit met aantrekkelijkere video- en socialemediacontent, samenwerkingen met influencers, interactieve activiteiten die ouders en kinderen samenbrengen, en gezaghebbende content die zichtbaar blijft in een online omgeving waar AI steeds vaker een bemiddelende rol speelt.

Onze ambitie is eenvoudig: betrouwbare expertise rond mediawijsheid moet aanwezig zijn overal waar ouders antwoorden zoeken.

De Digital Services Act (DSA) wordt een andere belangrijke pijler van Betternet 3. Wetgeving bereikt pas haar volledige potentieel wanneer mensen begrijpen welke rechten ze hen geeft en weten hoe ze die kunnen uitoefenen. Daarom zal Betternet de DSA vertalen naar het dagelijkse digitale leven: door educatieve materialen aan te passen, nieuwe tools te ontwikkelen die DSA-rechten en meldingsvaardigheden integreren in mediawijsheid, jongeren, ouders en professionals te sensibiliseren, en jaarlijks jongeren te bevragen over de vraag of beschermingsmaatregelen van platformen hun online ervaringen daadwerkelijk verbeteren.

Tegelijk zal Betternet Belgische DSA-belanghebbenden met elkaar verbinden en online platformen aanspreken zodat de bescherming van minderjarigen meer wordt dan een louter wettelijke verplichting op papier.

De rol van Child Focus als Trusted Flagger onder de DSA versterkt bovendien de link tussen expertise uit de praktijk, meldingen, preventie en regelgeving.

Doorheen al deze activiteiten blijft één principe uiterst belangrijk: jongeren moeten mee aan tafel zitten. Via jongerenpanels, focusgroepen, co-creatie, peer-to-peerbenaderingen en grootschalig onderzoek zal Betternet 3 jongeren actief betrekken bij al zijn werkzaamheden, met bijzondere aandacht voor stemmen die te vaak ongehoord blijven. Want jongeren zijn niet enkel de doelgroep van Betternet. Ze zijn partners die mee vorm geven aan het project.

Digitale technologieën zullen blijven evolueren. Nieuwe kansen zullen ontstaan, nieuwe risico’s zullen opduiken, en de antwoorden van gisteren zullen niet noodzakelijk de uitdagingen van morgen oplossen. Betternet 3 beweert niet op alles een antwoord te hebben. Wat het wel belooft, is de juiste vragen blijven stellen, de juiste mensen samenbrengen, degenen bereiken die te vaak achterblijven en durven experimenteren met nieuwe benaderingen.

De komende drie jaar delen Child Focus, Mediawijs, Média Animation, CSEM en Medienzentrum één ambitie: een digitale omgeving waarin elk kind in België kan deelnemen, ontdekken en groeien, terwijl het tegelijk versterkt, beschermd en gerespecteerd wordt.

Een nieuw hoofdstuk begint. Laten we het samen schrijven! We hebben jou nodig.