Apenstaartjaren 2026 – Belangrijkste bevindingen onderzoek

Apenstaartjaren 2026 is een initiatief van Mediaraven, Mediawijs, de onderzoeksgroep imec-mict-UGent en Link in de Kabel, in samenwerking met partners als De Ambrassade, Child Focus en DNS Belgium.

Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek?

Locatie delen geeft een veilig gevoel

Eén op de vier kinderen uit de eerste en tweede graad lager onderwijs geeft aan dat ouders (soms) hun locatie kunnen volgen (bijvoorbeeld via smartphone-apps, een airtag of smartwatch). Bij tieners en jongeren loopt dat cijfer op: bijna twee op de drie geeft aan dat ouders hun locatie kunnen volgen via een smartphone-toepassing. Dat doen ze via WhatsApp, specifieke apps als Life360 en ingebouwde smartphonefuncties zoals Find My, en SnapMap. Volgens kinderen, tieners en jongeren bekijken ouders hun locatie vooral wanneer ze te laat thuis zijn of niet reageren op berichten. Veiligheid blijkt daarbij de belangrijkste drijfveer.

Eerste echte smartphone op 11 jaar

23% van de kinderen en 17% van de tieners gebruiken vandaag een klassieke gsm (een toestel waarmee je enkel kan bellen of sms’en). In veel gevallen dient zo’n gsm als ‘tussentoestel’ in afwachting van hun eerste echte smartphone: die duikt gemiddeld pas op in het zesde leerjaar. Ook één op de tien jongeren gebruikt een gsm in plaats van een smartphone, wat zeker op latere leeftijd vaak een bewuste keuze is om afleiding te
beperken.

Strenger tijdens digitale puberteit

Waar kinderen uit de tweede graad lager onderwijs hun gsm of smartphone meer gebruiken dan in 2024, is dat bij jongeren uit het derde graad lager onderwijs en de eerste graad van het middelbaar onderwijs omgekeerd. Naast het smartphonebeleid op school hangt dit mogelijk ook samen met het feit dat er bij 92% van de tieners thuis afspraken gelden over hun mediagebruik, wat meer is dan bij kinderen en oudere jongeren. Ouders lijken dan ook bewuster grenzen te stellen zodra de ‘digitale puberteit’ begint en tieners hun eerste stappen zetten op sociale media. Positief is dat zowel kinderen, tieners als jongeren begrip hebben voor de regels en grenzen die hun ouders aangeven.

Snapchat blijft hét jongerenplatform

Snapchat blijft bijzonder populair bij tieners en jongeren. Vooral functies zoals SnapMap om locaties te delen en Snapchat AI maken de app aantrekkelijk voor tieners en jongeren. Na ChatGPT is Snapchat AI zelfs de meest gebruikte AI-tool bij tieners en jongeren op weekbasis. Net omdat Snapchat zo sterk een jongerenplatform blijft, wijzen onderzoekers ook op risico’s zoals contact met onbekenden, grooming en deepnudes. Tegelijk
benadrukken ze dat daar nog veel verantwoordelijkheid ligt bij platformen zelf om jongeren beter te beschermen.

Opvallend is dat ondanks de maatschappelijke discussie en strengere regelgeving nog altijd een grote groep tieners jonger dan 13 jaar actief blijft op social media. Vooral WhatsApp (46%), Snapchat (39%), Tik Tok (32%) en Instagram (11%) zijn populair in deze leeftijdscategorie. Dat terwijl veel platformen volgens hun eigen voorwaarden geen accounts toelaten voor kinderen jonger dan 13 jaar en zonder ouderlijke toestemming geen gegevens van hen mogen verzamelen.

Ontdek het volledige rapport hier