Analyse, fiabilité et critique de l’info

  • fr
  • nl
  • de
  • Enseignants/animateurs 87
  • Jeunes & enfants 57
  • Parents 40
  • Autres adultes 45
  • Animation ou formation 39
  • Campagne ou action de militance 7
  • Manuel ou fiche pédagogique 45
  • Production média (webdoc, site, vidéo, etc.) 45
  • Autre 10

Je vois, je vois… et toi?

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Jeunes & enfants
Supports
  • Animation ou formation
fr

Nous voyons chaque jour des milliers d’images sur Instagram, Facebook, dans le journal, à la télévision, … Les voyons-nous vraiment toutes? Les regardons-nous véritablement en détail? Et savons-nous analyser quelles informations ces images nous transmettent, quels messages elles véhiculent ? Durant ce workshop, les élèves apprennent à analyser les images et à les interpréter. Ils se concentrent à la fois sur le sujet et sur la composition de l’image, et doivent eux-mêmes produire des photos et réaliser une ‘une’ de journal, dans laquelle leur image vient renforcer un message.

Nieuwsdagboek

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Jeunes & enfants
Supports
  • Manuel ou fiche pédagogique
nl

Hoe vaak zie, hoor, lees … jij nieuws?

Kunnen je leerlingen inschatten hoe vaak ze per dag in aanraking komen met nieuws? Waarschijnlijk geven de meeste leerlingen aan dat ze nauwelijks of zelfs nooit het nieuws volgen. Maar klopt dat beeld wel? Komen ze echt zo weinig in aanraking met nieuws?
Nieuws is overal om ons heen: we komen er elke dag wel eens mee in aanraking. Op sociale media of wanneer je de televisie aanzet en het journaal net begint. Nieuws is vaker aanwezig en toegankelijker dan veel leerlingen op het eerste zicht zouden denken.

Hou een week lang een nieuwsdagboek bij

Spreek daarom af dat de leerlingen een week of een dag lang bijhouden waar, wanneer, waarom en hoe ze nieuws tot zich nemen. Het gaat niet alleen om de officiële en geplande kanalen. Ook als je op internet min of meer per ongeluk op nieuws stuit, je ouders een nieuwsonderwerp bespreken, iemand je iets vertelt, je iets leest op Facebook of Twitter, dan telt dat mee. De leerlingen noteren gedurende een dag waar en hoe ze in aanraking komen met nieuws. Het is een ideale manier om kinderen en jongeren te laten stilstaan bij hun eigen mediagebruik: welke boodschappen ontvangen ze en hoe heeft dat een impact op hun leven?

Bespreek nadien zeker de nieuwsdagboeken in de klas. Vergelijk de antwoorden met de resultaten van tijdens de les. Volgen de leerlingen toch meer nieuws dan ze aanvankelijk hadden gedacht? En via welke kanalen is het vooral? Zijn er grote verschillen tussen de leerlingen? Wat valt er op? Zijn er trends? Welke boodschappen pikken ze op? Welk effect heeft dit op hen?

Download het onderaan

Mediawijs ontwikkelde het Nieuwsdagboek in het kader van Nieuws in de Klas.

Databuzz

Cibles
  • Jeunes & enfants
Supports
  • Animation ou formation
nl

De Databuzz is een uniek hypertechnologisch mobiel laboratorium dat leerlingen in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel data(-weg-)wijs zal maken in de wondere wereld van data, algoritmes en AI.

Inzetten op datawijsheid in het onderwijs is van cruciaal belang om leerlingen vandaag te helpen ontwikkelen tot de burgers en werknemers van de toekomst. In het huidige onderwijsmodel is een klas-setting hiervoor ontoereikend. Om een zo groot mogelijk aantal leerlingen te bereiken, startte de VUB met een mobiel educatielab, waarmee ze naar de jongeren van 10 tot 18 jaar uit het Nederlandstalig onderwijs in Brussel trekt.  Door samen met hun leerkrachten te werken aan concrete dataprojecten en hun eigen digitaal dataproces maakt VUB hen datawijs!

Wat is de Data … Buzz?

Een buzz is een (technologische) nieuwigheid waar veel over wordt gesproken. En onze bus is het zeker waard om er veel over te spreken: het eerste 100% elektrische, mobiele lab dat allerlei nieuwe educatieve technologieën naar scholen brengt om de datawijsheid van leerlingen en leerkrachten te verhogen.

Op de DataBuzz leer je vlot je weg vinden in onze digitale samenleving door …

  • – de vaardigheden om data te verzamelen, te analyseren en te visualiseren te leren kennen;
  • – inzicht te krijgen in de rol, kracht en beperkingen van data, gegevensverwerking, algoritmes en artificiële intelligentie (AI);
  • – je online identiteit te leren beschermen;
  • – je kritisch denken over de voor- en nadelen van de toenemende digitalisering te helpen ontwikkelen.

De brug tussen wetenschap en praktijk!

De DataBuzz verhoogt niet alleen jouw datawijsheid, maar ook die van wie lesgeeft over hoe je daarbij data kunt inzetten. Het Smart Education-team van imec-SMIT-VUB verzamelt met de Databuzz data voor educatief onderzoek naar de onderwijspraktijk bijvoorbeeld over de motivatie van leerlingen en over de manier waarop ze leren. Met die informatie gaan ze na hoe je nieuwe technologie kan inzetten om leerlingen te ondersteunen en te versterken om zelf hun leerproces in handen te nemen.

Een reis door de wereld van data: de DataBuzz-bundels

De DataBuzz komt naar jouw school met een ruim aanbod aan interactieve workshops voor leerlingen vanaf de derde graad lager onderwijs tot en met de derde graad secundair onderwijs. Om daaraan te kunnen deelnemen, hebben leerlingen inzicht nodig in wat data zijn en wat datawijsheid inhoudt. Met de DataBuzzbundels kun jij daaraan werken. De bundels bestaan uit een voorbereidend deel en een afsluitend deel. Het voorbereidend deel neemt ongeveer 10 lesuren in beslag en kun je naar wens uitbreiden. Het afsluitend deel duurt 1 lesuur. Je vindt de DataBuzzbundels hier vanaf zomer 2019.

Kies je bestemming: de DataBuzz-workshops

  • – Terwijl de DataBuzz op bezoek is, kun je ervoor kiezen om de workshops over data en datawijsheid te doorlopen.
  • – Enkele workshops bestaan uit meerdere sessies verspreid over verschillende dagen.
  • – Ze worden begeleid door opgeleide begeleiders.
  • – Omdat jij je klas het beste kent, is jouw aanwezigheid van groot belang om de workshop in goede banen te kunnen leiden.
  • – Bekijk de workshops op www.databuzz.be

De Databuzz praktisch

Databuzz afmetingenWil je de DataBuzz op jouw school op bezoek? Dan is het goed om te weten dat de DataBuzz

  • – gratis op bezoek komt bij Brusselse scholen van het Nedelandstalig onderwijs;
  • – 12,8 meter lang, 2,55 meter breed en 2,91 meter hoog is en een uitschuifbare luifel van 3 meter heeft en tijdens zijn bezoek liefst op het schoolterrein staat;
  • – elke avond terugkeert naar zijn stelplaats om de volgende dag weer helemaal opgeladen op school aan te komen;
  • – 100% elektrisch is en om een volledig te functioneren een aansluiting van 400V (32A) nodig heeft (bij een aansluiting van 230V, zijn niet alle functionaliteiten beschikbaar);
  • – graag wil verbinden met het wifi-netwerk van de school;
  • – kan geboekt worden op www.databuzz.be, waarna ze contact opnemen om praktische afspraken te maken.

Met respect voor data-privacy

We volgen de richtlijnen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (of de GDPR) nauwkeurig op in het hele onderzoekstraject. We zullen pas gegevens verzamelen nadat de leerlingen of hun ouder(s) hiervoor schriftelijk toestemming hebben gegeven. De verwerking van de data is anoniem en zal niet gebruikt worden buiten het kader van het Smart-Education-programma.

 

imec-SMIT-VUB, de onderzoeksgroep voor Media, Innovatie en Technologie aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) realiseerde de DataBuzz met steun van N-Brussel (op initiatief van collegevoorzitter van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC), Guy Vanhengel) en de hulp van verschillende partners.

Affiche: Betrouwbare info of toch fake?

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Autres adultes
Supports
  • Production média (webdoc, site, vidéo, etc.)
nl

Het internet bevat een schat aan informatie. Maar hoe weet je welke bronnen je wel of niet kunt vertrouwen? Mediawijs maakte deze affiche met de 10 vragen die je jezelf moet stellen om na te gaan of een bericht waar of vals is.

Valse en misleidende informatie is niets nieuws, die is er al sinds de oudheid. Zelfs traditionele media delen soms valse informatie van andere bronnen. Maar sinds de opkomst van digitale en sociale media raken die berichten vlugger en langer verspreid. En gelijk wie kan gelijk welke vorm van informatie maken en publiceren. Hoe herken je dan slecht of misleidend nieuws? Onze checklist met 10 vragen helpt je het nieuws analyseren en feit van fictie onderscheiden.

Deze affiche is geschikt voor scholen, bibliotheken, openbare computerruimtes en persoonlijk gebruik. 
Je kan hem gratis bestellen of download hem hieronder om zelf te printen.
De checklist werd gebaseerd op de checklist van Nieuws in de klas Nederland en kwam tot stand in samenwerking met StampMedia.

EDUbox Data in de pers

Cibles
  • Enseignants/animateurs
Supports
  • Production média (webdoc, site, vidéo, etc.)
nl

Met de EDUbox Data in de pers laten VRT NWS, Mediawijs, RVO Society en imec vzw jongeren uit het middelbaar onderwijs kennismaken met de journalistiek van datagedreven verhalen: de datajournalistiek. De redactie van VRT NWS voelt namelijk elke dag dat het belangrijker wordt om verhalen te zoeken in de cijfers.

Een EDUbox is een educatieve tool van VRT NWS om jongeren op een andere manier te laten kennismaken met verschillende maatschappelijke thema’s en wordt ontwikkeld met expertpartners zoals Mediawijs. Naast met alle content die VRT NWS maakt op radio, tv, online en via sociale media, informeert en inspireert VRT NWS ook zo jongeren en stimuleert hen om zelf aan de slag te gaan.

EDUbox Data in de pers

De EDUbox geeft jongeren meer inzicht in hoe je data kan verzamelen, analyseren en visualiseren én hoe data een bron kunnen zijn voor een journalistiek stuk. De datajournalist van VRT NWS, Luc Pauwels, legt uit hoe hij dagelijks omgaat met data en wat hem dat al opgebracht heeft als journalist. Aan de hand van de verschillende stappen, ontdek je meer over datajournalistiek en ben je klaar om zelf eenvoudige dataprojecten op te starten.

  • – De EDUbox Data in de pers bestaat uit 4 delen
    • * een introductie
    • * theorie met filmpjes
    • * een oefening
    • * extra inspiratie
  • – Onder begeleiding van de leerkracht leren de leerlingen zelf data verzamelen en visualiseren.
  • – De EDUbox Data in de pers sluit aan bij tal van (vakoverschrijdende) eindtermen van het secundair onderwijs die gaan over kritisch denken, mediawijsheid, weerbaarheid en respect.
  • – De EDUbox Data in de pers werd ontwikkeld voor leerlingen van de 3e graad van het secundair onderwijs (leerplannen: onderzoekscompetenties) en voor studenten hoger onderwijs.

Praktisch

  • – Om met de EDUbox aan de slag te gaan, heb je 2 tot 3 uren nodig.
  • – De deelnemers aan EDUbox moeten beschikken over een internetverbinding en een computer om een mini-bevraging op poten te zetten.
  • – De EDUbox Data in de pers is gratis te bestellen (tot einde voorraad) of te downloaden.
  • – Eén EDUbox kan ingezet worden in een groepje van 3 à 5 leerlingen.
  • – Er worden 4 exemplaren van de EDUbox Data in de pers in 1 pakket verstuurd, waarmee dan ongeveer 20 leerlingen tegelijkertijd aan de slag kunnen.
  • – Per leerkracht kan je 1 pakket (dus met 5 exemplaren van de EDUbox) bestellen.
  • – Lees de handleiding voor de leerkracht.
  • – Bijhorende filmpjes EDUbox Data in de pers

Er zijn ondertussen 4 EDUboxen beschikbaar voor onderwijs: Data in de pers, Democratie,  Nepnieuws en Artificiële intelligentie.

Ik zie, ik zie… waar jij naar kijkt

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Jeunes & enfants
Supports
  • Animation ou formation
nl

We kijken alle dagen naar duizenden beelden via Instagram, Facebook, het journaal, de krant,… Maar zien we de beelden nog echt? Hebben we wel echt naar de beelden gekeken? En hebben we er een idee van hoe beelden informatie geven, opvattingen bevestigen of versterken? In deze workshop leren de leerlingen grondiger te kijken en beelden te lezen. Ze leren zowel naar de inhoud als naar de compositie van een beeld te kijken. En ze gaan ook zelf aan de slag en maken een krantenpagina met beeld en tekst die elkaar versterken.

EDUbox Nepnieuws

Cibles
  • Enseignants/animateurs
Supports
  • Production média (webdoc, site, vidéo, etc.)
nl

Desinformatie en nepnieuws zijn alomtegenwoordig. En bovendien niet zo eenvoudig te ontmaskeren.VRT NWS, Mediawijs, Arteveldehogeschool en imec maakten daarom de EDUbox Nepnieuws voor het secundair onderwijs. De EDUbox informeert jongeren over nepnieuws en geeft hen tips en tricks.

Een EDUbox is een educatieve tool van VRT NWS om jongeren op een andere manier te laten kennismaken met verschillende maatschappelijke thema’s en wordt ontwikkeld met expertpartners zoals Mediawijs. Naast met alle content die VRT NWS maakt op radio, tv, online en via sociale media, informeert en inspireert VRT NWS ook zo jongeren en stimuleert hen om zelf aan de slag te gaan. De boxen zijn ontwikkeld om te gebruiken in de klas. Leerlingen of studenten werken in kleine groepjes met een box gevuld met fiches. De fiches bevatten een klein stukje theorie, praktijkoefeningen en opdrachten. bij de box hoort ook een digitaal luik met audiovisueel materiaal.

Onderzoek Arteveldehogeschool en IMEC

Uit onderzoek van Arteveldehogeschool (2018) bij Vlaamse jongeren tussen 15 en 24 jaar blijkt dat jongeren moeilijk nepnieuws herkennen. Amper 3% van de bevraagde jongeren slaagt erin zes nieuwsverhalen correct in te schatten, als echt of vals. Veelal vertrouwen ze op hun eigen persoonlijke logica, achtergrondkennis of intuïtie om de juistheid van een verhaal te beoordelen. En dat is nu net ook ‘gevaarlijk’. Iedereen heeft zijn eigen vooroordelen. Je gaat informatie dan ook interpreteren en kaderen zodat het aansluit bij jouw wereldbeeld. Ook uit de Digimeter 2018 (imec) blijkt dat Vlamingen wakker liggen van nepnieuws.  Het is dus belangrijk om jongeren (en volwassenen) te informeren over nepnieuws en hen de juiste tips en tricks aan te reiken om nepnieuws te ontmaskeren.

« Over het algemeen erkennen Vlamingen de positieve aspecten van digitaal nieuws. », zegt Vlaams Minister van Media Sven Gatz.  « Zo voelt een ruime meerderheid zich beter geïnformeerd dankzij het internet. Al zijn we niet blind voor de nadelen die ermee gepaard gaan. De negatieve impact van nepnieuws op onze maatschappij is bijvoorbeeld een breed gedeelde bekommernis.”

EDUbox Nepnieuws

De EDUbox informeert leerlingen uit het secundair onderwijs over nepnieuws.  Jongeren kruipen in de huid van een « nepnieuwsdetectieve ».  Stap voor stap, met behulp van fiches en opdrachten gekoppeld aan een digitaal luik op VRT.be, leren ze spelenderwijs nepnieuws te ontmaskeren.  Ze krijgen tips zoals « check de datum », « check de auteur », « check de bron ». VRT-journalisten leggen in video’s uit hoe ze op de redactie informatie en beeldmateriaal controleren.

De EDUbox Nepnieuws bestaat uit 6 delen:

  • – een introductie,
  • – dé basis met tips en tricks en
  • – een oefening,
  • – twee hoofdstukken die dieper ingaan op nepnieuws (uitbreiding) en
  • – extra inspiratie.

Onder begeleiding van de leerkracht discussiëren leerlingen over actuele onderwerpen, die aan bod komen in de EDUbox.
De EDUbox Nepnieuws sluit aan bij tal van (vakoverschrijdende) eindtermen van het secundair onderwijs die gaan over kritisch denken, mediawijsheid, weerbaarheid en respect.

Praktische info

Er zijn ondertussen 4 EDUboxen beschikbaar voor onderwijs: Data in de pers, Democratie, Nepnieuws en Artificiële intelligentie.


EDUbox werd mee mogelijk gemaakt door VRT Sandbox: een accelerator in VRT voor externe start-ups , die samen met VRT projecten kunnen uitbouwen. Daarnaast faciliteert VRT Sandbox ook ondernemerschap binnen de VRT. Medewerkers krijgen de ruimte om met nieuwe ideeën te spelen, VRT Sandbox ondersteunt projectmatig en financieel waar nodig. EDUbox is in deze veilige speelruimte kunnen groeien van idee tot prototype tot volwaardig product.

Interactieve video: Auteurs- en portretrecht in het onderwijs

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Autres adultes
Supports
  • Production média (webdoc, site, vidéo, etc.)
nl

Als leerkracht ga je vaak aan de slag met afbeeldingen, muziek, foto’s, film en teksten van iemand anders. Al is het om een les voor te bereiden, een activiteit te plannen… Maar je mag niet zomaar het werk van anderen gebruiken. Vaak zijn deze werken auteursrechtelijk beschermd. Hoe weet je nu of een werk beschermd is? Of hoe vraag je toestemming aan iemand? En wanneer mag je een film vertonen? Of een boekfragment kopiëren en delen op een digitaal leerplatform? Mediawijs.be maakte een handig filmpje over auteurs- en portretrecht. Het is een praktische tool die je door middel van vragen naar het juiste antwoord leidt. Concrete voorbeelden bieden daarbij een houvast. Bijvoorbeeld:

Het schoolreglement kan rekening houden met het portretrecht. Ouders kunnen geïnformeerd worden dat foto’s van leerlingen, in het kader van de onderwijsactiviteiten, op bijvoorbeeld de schoolwebsite kunnen terecht komen. Maar enkel de vermelding in het schoolreglement is niet voldoende. Het is belangrijk dat ouders hun toestemming geven aan de school via een apart formulier. Volgende elementen moeten zeker worden opgenomen in het formulier: de afbeeldingen zullen enkel worden gebruikt in kader van de schoolcontext en schoolactiviteiten, waar de afbeeldingen geplaatst zullen worden (Facebook, website, schoolkrantje…), het doel en de rechten van de betrokkenen. Wanneer de ouders dit formulier ondertekenen geven ze in principe hun toestemming.

Zo kunnen ouders toestemming geven om foto’s die genomen zijn tijdens een bezoek aan de bib tijdens de jeugdboekenweek online te plaatsen op de schoolwebsite. De bib in kwestie mag deze foto’s niet op haar facebookpagina plaatsen aangezien de ouders hiervoor geen toestemming hebben gegeven. De bib neemt dan bijvoorbeeld beter een foto waarop de personen niet herkenbaar zijn.

Mag een school klasfoto’s online zetten? Neem eens een kijkje op MediaNest.

Tip: je kan in het document ook opnemen dat het belangrijk is dat ouders dit met hun kinderen bespreken. Wanneer kinderen ouder worden willen ze hier zelf ook graag over beslissen.

Let op! Ook leerkrachten zelf moeten hun toestemming geven. Dit hoeft niet schriftelijk te zijn het kan ook mondeling maar het mag niet dubbelzinnig zijn. Leerkrachten kunnen dit bijvoorbeeld tijdens een vergadering aangeven door hun hand op te steken wanneer de directeur dit vraagt.

Mediawegwijzer: Beelden lezen en schrijven

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Autres adultes
Supports
  • Manuel ou fiche pédagogique
nl

Beelden zeggen vaak meer dan duizen woorden. Ze zijn onze eerste bron van informatie, verleiding of expressie. Om de wereld van vandaag en morgen te begrijpen én om er deel van uit te maken, is beelden leren “lezen en schrijven” of  werken aan beeldgeletterdheid een must!

Met de Mediawegwijzer Beelden Lezen en Schrijven daagt Mediawijs je uit om beelden van foto’s, films, cartoons, schilderijen … centraal te plaatsen in je les. Gebruik beelden niet enkel als illustratie bij de teksten, maar als onderwerp om kritisch te bekijken, de betekenis ervan te lezen, er zelf betekenis aan te geven of om ermee te communiceren.

Download hem of bestel een papieren versie!

Een Mediawegwijzer is een thematisch infomagazine van Mediawijs voor leerkrachten. Illustraties: Sarah Vanbelle

Interactieve video: Beeldtaal voor onderwijs

Cibles
  • Enseignants/animateurs
  • Autres adultes
Supports
  • Production média (webdoc, site, vidéo, etc.)
nl

Mediawijs bracht wat beeldtaal is, waarom het belangrijk is en hoe je ermee aan de slag kan in beeld in een interactieve video voor leerkrachten. regisseur Stijn Coninx, monteur Philippe Ravoet en cameraman Danny Elsen vertellen ons elk vanuit hun metier hoe ze het beeld manipuleren. In de video gaan ze aan de slag met Kadrage, Perspectief, Licht en Kleur, Montage en Geluid en Muziek, een praktische variatie op de bouwstenen van beeldtaal.

Interactieve video Beeldtaal

Met ondersteuning van het Departement Onderwijs en Vorming van de Vlaamse Overheid.

Musée BELvue

itué au cœur de Bruxelles, le BELvue est à la fois le musée de la Belgique et son histoire et un centre pour la démocratie. Géré par la Fondation Roi Baudouin, le BELvue a été créé comme un lieu où les visiteurs, et plus particulièrement les jeunes, peuvent découvrir et mieux comprendre la Belgique, son […]

BELvue museum

BELvue is het Museum over België en zijn geschiedenis en een centrum voor democratie. eduBEL, de Educatieve Dienst van BELvue, verzorgt educatieve en interactieve activiteiten voor talrijke doelgroepen (scholen, families, bijzondere publieken…)

Mediawijs

Mediawijs is het Vlaamse Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid van de Vlaamse overheid en imec vzw.
Mediawijs helpt de inwoners van Vlaanderen en Brussel om bewust, actief, kritisch en creatief ict en media te gebruiken om deel te nemen aan onze maatschappij.
Daarvoor
– start Mediawijs overleg, netwerken en samenwerkingen tussen en met het Vlaamse digitale en mediawijsheidsveld,
– inspireert Mediawijs het Vlaamse digitale en mediawijsheidsveld met vorming, kennisdeling en praktijkontwikkeling,
– stimuleert Mediawijs digitaal en mediawijs gedrag bij de burger met informatie en campagnes,
– houdt Mediawijs de vinger aan de pols van de ontwikkelingen in alle vormen van ict, media en digitale en mediawijsheid,
– en speelt Mediawijs een actieve rol in de visie- en beleidsontwikkeling over digitale en mediawijsheid in Vlaanderen, Brussel en Europa.